En ağır gerçek şu:
Bir insanı hayattan uzaklaştıran şey çoğu zaman engeli değildir.
Onu hayattan uzaklaştıran şey; bakışlar, önyargılar ve inkârdır.
Bugün hâlâ birçok birey ve aile şu kritik noktada takılıyor:
“Kabul edersek, bu gerçek olur.”
Oysa tam tersi.
Kabul edilmediğinde hayat daralır.
Yürümekte zorlanan birine tekerlekli sandalye, walker ya da baston verildiğinde bu bir “zayıflık” değil;
bağımsızlığın anahtarıdır.
Ama ne oluyor?
“Alışmasın…” deniyor.
“İhtiyacı yok…” deniyor.
Ve birey, kendi ayakları üzerinde durabileceği bir imkândan mahrum bırakılıyor.
Görme engelli bireye baston veriliyor çünkü kendi yolunu bulabilsin diye.
Ama baston reddediliyor.
Çünkü toplum bastonu “özgürlük” olarak değil, “eksiklik” olarak görüyor.
İşitme engelli bireye cihaz veriliyor çünkü duyabilsin, iletişim kurabilsin diye.
Ama cihaz geciktiriliyor, erteleniyor, bazen hiç kullanılmıyor.
Zihinsel ya da bilişsel farklılığı olan bireyler için eğitim veriliyor çünkü
öğrenebilsin, gelişebilsin, hayatını yönetebilsin diye.
Ama aile “etiketlenmesin” diye çocuğunu eğitime göndermiyor.
Sonuç ne oluyor?
Aynı döngü:
Destek reddediliyor → gelişim yavaşlıyor → birey geri kalıyor
Sonra dönüp şu cümle kuruluyor:
“Zaten yapamıyor…”
Oysa yapılmayan şey konuşulmuyor.
Burada çok net bir gerçek var:
Destek araçları bağımlılık değil, bağımsızlıktır.
Tekerlekli sandalye bir sınır değil, hareket alanıdır.
Baston bir eksiklik değil, yön bulma gücüdür.
Cihaz bir yük değil, iletişimdir.
Eğitim bir etiket değil, gelişimdir.
Ama toplum bu araçları yanlış anlamlandırdığı için,
birey de ailesi de bunları reddedebiliyor.
Ve bu reddedişin arkasında yine aynı şey var:
Toplumsal önyargılar.
“Yapamaz…”
“Edemez…”
“Nasıl yaşayacak?”
“Nasıl evlenecek?”
Sadece bu da değil…
Sürekli aynı sorular:
“Sana ne oldu?”
“Doğuştan mı?”
“İyileşmez mi?”
Bu sorular masum değil.
Bu sorular bireyi sürekli engelinin içine hapseder.
Kimse sürekli kendini açıklamak istemez.
Kimse sürekli “neden böyle” sorusuna maruz kalmak istemez.
Sonra ne olur?
Birey geri çekilir.
Toplumdan uzaklaşır.
Ve toplum bunu fark etmez bile.
Bir diğer ağır önyargı:
Engelli bireylerin hayat kuramayacağı, evlenemeyeceği düşüncesi.
Bu da aynı zihniyetin ürünü.
Oysa bir insanın hayat kurması;
bedeniyle değil, insan olmasıyla ilgilidir.
Genetik konular korkuyla değil bilimle değerlendirilir.
Her durum kalıtsal değildir.
Aynı genetik neden yoksa, aynı durumun aktarılması çoğu zaman söz konusu değildir.
Ama toplum ne yapıyor?
Bilgiyi değil, korkuyu büyütüyor.
Ve en kritik nokta:
Aile.
Aile kabul etmezse, birey ilerleyemez.
Aile geciktirirse, zaman kaybolur.
Aile “insanlar ne der” diye düşünürse, çocuk hayatını ertelemek zorunda kalır.
Şunu net söylemek gerekiyor:
Kabul etmek, vazgeçmek değildir.
Kabul etmek, doğru adımı atmaktır.
Bir birey destek aracını kullandığında zayıf olmaz;
özgürleşir.
Bir çocuk eğitim aldığında etiketlenmez;
gelişir.
Toplum ise şunu öğrenmek zorunda:
Engelli bireyleri sürekli sorgulamak değil, normalleştirmek gerekir.
Onlara acımak değil, alan açmak gerekir.
Onları konuşmak değil, onlarla birlikte yaşamak gerekir.
Son söz:
Engel; bireyin bedeninde değil,
onu reddeden, geciktiren ve sınırlayan zihniyettedir.
Bu zihniyet değişmeden, hiçbir destek tek başına yeterli olmayacak.